बुधबार , भाद्र १०, २०८३

श्रीलङ्कामा कार्यवाहक राष्ट्रपति बनेका रनिल विक्रमसिङ्घ को हुन् ?

image

एजेन्सी  । श्रीलङ्काका प्रधानमन्त्री रनिल विक्रमसिङ्घ अचानक देशको कार्यवाहक राष्ट्रपति नियुक्त भए । तर यो पदोन्नतिबाट प्राप्त उत्तरदायित्व कति समय उनीसँग रहन्छ भन्ने कुरा सबैको चासोको विषय बनेको छ ।

श्रीलङ्काले भोगेको चरम आर्थिक सङ्कटका कारण आक्रोशित सर्वसाधारणहरू आन्दोलित भएपछि राष्ट्रपति गोटाबय राजपक्ष देशबाट भागेर मङ्गलवार राति माल्दिभ्स पुगेका थिए । उनले पदत्याग गरिसकेका छैनन् । बरु आफ्ना समर्थक तथा प्रधानमन्त्री रनिल विक्रमसिङ्घलाई कार्यवाहक राष्ट्रपति नियुक्त गरेको जानकारी सभामुखमार्फत् दिए ।

राजपक्षले राजीनामा दिन बाँकी भएकाले कार्यवाहक राष्ट्रपतिसँग धेरै शक्ति छैन ।

को हुन् रनिल विक्रमसिङ्घ ?

विक्रमसिङ्घ विगत दुई दशकमा बारम्बार प्रधानमन्त्री बनेका वरिष्ठ नेता हुन् । तर उनी कहिल्यै पनि पूरै अवधि पदमा बस्न पाएका छैनन् ।गत मे महिनामा छैटौँ पटक प्रधानमन्त्री नियुक्त हुनुअघि उनी संसद्‌मा विपक्षमा थिए ।

महिन्द राजपक्षले प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिएपछि राष्ट्रपतिले विक्रमसिङ्घलाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गरेका थिए । उनको नियुक्ति राष्ट्रपति गोटाबय राजपक्षले आफू सत्तामा टिक्ने अन्तिम प्रसासस्वरूप गरेको देखिएको छ । राजपक्ष अन्ततः देश छोड्न बाध्य भए ।

विक्रमसिङ्घ वकिल पनि हुन् । उनी राजनीतिक र व्यावसायिक पृष्ठभूमि भएको धनी परिवारका सदस्य हुन् । उनी सन् १९७७ मा पहिलो पटक संसद्‌मा निर्वाचित भएका थिए । सन् १९८९ मा रणसिङ्घ प्रेमदास राष्ट्रपति निर्वाचित भएपछि दलभित्रको राजनीतिमा उनको उन्नति भयो ।

उनी पहिलो पटक सन् १९९३ देखि १९९४ सम्म प्रधानमन्त्री बनेका थिए ।

सन् १९९४ मा सन्दिग्ध तमिल विद्रोहीहरूले गामिनी दिशानायकको हत्या गरेपछि विक्रमसिङ्घ यूनाइटेड न्याश्नल पार्टी (यूएनपी) को नेता बने ।

इप्पावाला सहरमा आयोजित एउटा सभामा भाषण गर्दै गर्दा उनको हत्या गर्ने उद्देश्यले बम विस्फोट गरिएको थियो । तर उनी जोगिए ।

रनिल विक्रमसिङ्घ कति लोकप्रिय छन् ?

राजपक्ष परिवारसँगको निकटताका कारण अहिले उनी निकै अलोकप्रिय मानिन्छन् । तर पहिलाको अवस्था भिन्न थियो ।

विक्रमसिङ्घले पार्टीका भ्रष्ट सदस्यहरूलाई हटाउने उद्देश्यले अनुशासन आयोग गठन गरेका थिए । त्यसबाट उनको पार्टीको छवि सुधार भएको थियो ।

आफूलाई आकर्षक देखाउन उनले विभिन्न शैलीमा कपाल काट्ने गरेका थिए । उनले गाउँगाउँमा पुगेर आफ्नो दलप्रतिको जनसमर्थनलाई फराकिलो बनाउने प्रयास गरे ।

सामान्य परिस्थितिमा राष्ट्रपति निर्वाचित हुनको लागि उनी सशक्त दाबेदार मानिन्थे, तर समयसँगै उनको लोकप्रियता कम हुँदै गयो ।

सन् २०१९ को ईस्टर सन्डेमा घातक बम विस्फोट हुँदा उनी प्रधानमन्त्री थिए । उक्त घटनामा कम्तीमा २५० जनाको ज्यान गएको थियो ।

त्यो आक्रमण हुनुअघि गुप्तचर निकायले दिएका चेतावनीबारे आफूलाई थाहा नभएको र सूचना पाउने अधिकारीको सूचीमा आफूलाई समावेश नगरिएको उनले बताएका थिए ।

कुनै समय देशमा शासन गर्ने उनको दल गत संसदीय निर्वाचनमा एउटा स्थानमा मात्र सीमित भयो । उनको पार्टीबाट उनी मात्र निर्वाचित भए । त्यसैले विपक्षीहरूले उनी कुनै कार्यकारी पदका लागि योग्य भएको दाबी गरेका हुन् ।

धेरै मानिसले सन् २०१५ मा राजपक्ष परिवारले शक्ति गुमाउँदा विक्रमसिङ्घले सहयोग गरेको ठानेका छन् ।

कार्यवाहक राष्ट्रपति बनेपछि के गर्लान् ?

गत शनिवार हजारौँ प्रदर्शनकारीहरू राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीका सरकारी निवासमा प्रवेश गरेपछि उनले पदबाट राजीनामा दिने घोषणा गरेका थिए ।

कार्यवाहक राष्ट्रपति बनेपछि विक्रमसिङ्घले गरेको पहिलो काम देशमा सङ्कटकाल घोषणा गर्नु थियो । तर अहिले उनी आफूलाई नयाँ भूमिकामा स्थापित गर्ने प्रयासमा देखिएका छन् ।

बुधवार टेलिभिजनमार्फत् सम्बोधन गर्दै उनले प्रदर्शनकारीहरूलाई “फाँसीवादी”को सङ्ज्ञा दिए ।

उनी कार्यवाहक राष्ट्रपति नियुक्त भएको विरोधमा हजारौँ मानिसहरूले राजधानीस्थित उनको कार्यालयमा धावा बोलेका थिए ।उनले सेना र प्रहरी प्रमुखहरूको नेतृत्वमा गठित एउटा नयाँ समितिलाई सुव्यवस्था पुनर्स्थापना गर्न “आवश्यक काम गर्न” निर्देशन दिएका छन् ।

अहिले श्रीलङ्कालीहरू यति आन्दोलित छन् कि विक्रमसिङ्घले गर्न खोजेको कामका लागि कस्तो उपाय आवश्यक हुन्छ अनि त्यो काम गर्न उनी उपयुक्त पात्र हुन् कि हैनन् भन्ने स्पष्ट छैन ।

श्रीलङ्काबारे जान्नुपर्ने केही कुरा

  • टापु राष्ट्रः दक्षिण भारतनजिकै रहेको श्रीलङ्का सन् १९४८ मा ब्रिटिश शासनबाट स्वतन्त्र भएको थियो । त्यहाँको जनसङ्ख्या २.२ करोड छ । तीनवटा जातीय समुदाय – सिन्हाला, तमिल र मुस्लिम – ले देशको ९९ प्रतिशत हिस्सा ओगट्छन् ।
  • राष्ट्रपतिको शक्ति: श्रीलङ्काका राष्ट्रपति राज्य, सरकार र सेनाको शीर्ष व्यक्ति हुन् । तर उनले संसद्‌मा सत्तारूढ दलको नेतृत्व गर्ने प्रधानमन्त्रीसँग धेरै कार्यकारी जिम्मेवारी बाँडफाँट गर्नुपर्छ ।
  • शासनमा एउटै परिवारः राजपक्ष परिवारले श्रीलङ्कामा वर्षौँदेखि शासन गरिरहेका छन् । लामो समय चलेको रक्तपातपूर्ण गृहयुद्धमा तमिल पृथक्तावादीहरू सन् २००९ मा पराजित भएपछि महिन्द राजपक्ष बहुसङ्ख्यक सिन्हालीहरूबीच नायक भए । त्यतिबेला रक्षामन्त्री रहेका उनका भाइ गोटाबय राजपक्ष अहिले राष्ट्रपति छन् ।
  • आर्थिक सङ्कटले आक्रोशः अहिले श्रीलङ्काली जनताहरू आक्रोशित छन् । त्यहाँ उपभोग्य सामग्रीको सहज आपूर्ति हुन नसकेकाले महँगी चुलिएको छ अनि खानेकुरा, औषधि र इन्धनको अभाव भएको छ । लोडशेडिङ बढेपछि आक्रोशित मानिसहरूले राजपक्ष परिवार र उनीहरूले नेतृत्व गरेको सरकारलाई दोष लगाउँदै सडकमा प्रदर्शन गरिरहेका छन् । बीबीसीबाट

सम्बन्धित समाचार